<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD v1.3 20210610//EN" "JATS-journalpublishing1-3.dtd">
<article article-type="research-article" dtd-version="1.3" xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xml:lang="ru"><front><journal-meta><journal-id journal-id-type="publisher-id">milmed</journal-id><journal-title-group><journal-title xml:lang="ru">Военная медицина</journal-title><trans-title-group xml:lang="en"><trans-title>Military Medicine</trans-title></trans-title-group></journal-title-group><issn pub-type="ppub">2074-5044</issn><publisher><publisher-name>Белорусский государственный медицинский университет</publisher-name></publisher></journal-meta><article-meta><article-id custom-type="elpub" pub-id-type="custom">milmed-520</article-id><article-categories><subj-group subj-group-type="heading"><subject>Research Article</subject></subj-group><subj-group subj-group-type="section-heading" xml:lang="ru"><subject>ОРИГИНАЛЬНЫЕ НАУЧНЫЕ ПУБЛИКАЦИИ. Лечебно-профилактические вопросы</subject></subj-group><subj-group subj-group-type="section-heading" xml:lang="en"><subject>ORIGINAL SCIENTIFIC PUBLICATIONS. Medical and preventive questions</subject></subj-group></article-categories><title-group><article-title>Прасторава-часавая тэорыя псіхічнага здароўя і яго расстройcтваў: характарыстыка прасторава-часавых мадэляў афектыўных расстройстваў. Частка 1</article-title><trans-title-group xml:lang="en"><trans-title>The space and time theory of mental health and its disorders: characteristics of spatio-temporal models of affective disorders. The part 1</trans-title></trans-title-group></title-group><contrib-group><contrib contrib-type="author" corresp="yes"><name-alternatives><name name-style="eastern" xml:lang="ru"><surname>Цяцеркіна</surname><given-names>Т. І.</given-names></name><name name-style="western" xml:lang="en"><surname>Tsiatserkina</surname><given-names>T. I.</given-names></name></name-alternatives><xref ref-type="aff" rid="aff-1"/></contrib><contrib contrib-type="author" corresp="yes"><name-alternatives><name name-style="eastern" xml:lang="ru"><surname>Корсак</surname><given-names>В. У.</given-names></name><name name-style="western" xml:lang="en"><surname>Korsak</surname><given-names>V. U.</given-names></name></name-alternatives><xref ref-type="aff" rid="aff-2"/></contrib></contrib-group><aff xml:lang="ru" id="aff-1"><institution>ДУ «Рэспубліканскі навукова-практычны цэнтр псіхічнага здароўя» ; НМУ «Рэспубліканскі цэнтр праблем чалавека» Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта</institution><country>Belarus</country></aff><aff xml:lang="ru" id="aff-2"><institution>НМУ «Рэспубліканскі цэнтр праблем чалавека» Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта</institution><country>Belarus</country></aff><pub-date pub-type="collection"><year>2018</year></pub-date><pub-date pub-type="epub"><day>20</day><month>10</month><year>2026</year></pub-date><volume>0</volume><issue>1</issue><fpage>51</fpage><lpage>57</lpage><permissions><copyright-statement>Copyright &amp;#x00A9; Цяцеркіна Т.І., Корсак В.У., 2026</copyright-statement><copyright-year>2026</copyright-year><copyright-holder xml:lang="ru">Цяцеркіна Т.І., Корсак В.У.</copyright-holder><copyright-holder xml:lang="en">Tsiatserkina T.I., Korsak V.U.</copyright-holder><license xml:lang="ru" license-type="creative-commons-attribution" xlink:href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/" xlink:type="simple"><license-p>Данная работа распространяется под лицензией Creative Commons Attribution 4.0.</license-p></license><license xml:lang="en" license-type="creative-commons-attribution" xlink:href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/" xlink:type="simple"><license-p>This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 License.</license-p></license></permissions><self-uri xlink:href="https://milmed.ejournal.by/jour/article/view/520">https://milmed.ejournal.by/jour/article/view/520</self-uri><abstract><p>Вынікі праведзенага аўтарамі прасторава-часавага аналізу афектыўных расстройстваў паказалі, што сутнасць апошніх заключаецца ў празмерных павышэнні і зніжэнні ступеняў індывідуальных прасторавачасавых асіметрый на працягу аднаго эпізоду, у выніку чаго з цыклу сон–няспанне выпадаюць стабільныя фазы няспання і сну, а пераходныя – да няспання і сну – гіпертрафіруюцца. Індывідуальны час пацыентаў становіцца аднанакіраваным наперад і ўверх пры маніі або назад і ўніз пры дэпрэсіі, што прыводзіць да парушэнняў індывідуальных прасторава-часавых мадэляў з гіпербалізацыяй або мінімізацыяй сфер свядомасці пацыентаў.</p></abstract><trans-abstract xml:lang="en"><p>The results of the authors spatial-temporal analysis of affective disorders showed that the essence of the latter lies in the excessive increase and decrease of the individual spatial-temporal asymmetries degree during a single episode, resulting in fall of sleep-wake stable phases of wakefulness and sleep, and hypertrophia of the linking – of wakefulness and sleep phases. The individual patients time becomes unidirectional to forward and up at mania or to backward and downward in depression, which leads to violations of individual spatio-temporal models exaggeration or minimization of the patients consciousness spheres.</p></trans-abstract><kwd-group xml:lang="ru"><kwd>індывідуальныя прастора і час</kwd><kwd>афектыўныя расстройствы</kwd><kwd>мадэлі свядомасці</kwd></kwd-group><kwd-group xml:lang="en"><kwd>individual time and space</kwd><kwd>affective disorders</kwd><kwd>models of consciousness</kwd></kwd-group></article-meta></front><back><ref-list><title>References</title><ref id="cit1"><label>1</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Брагина, Н. Н., Доброхотова, Т. А. Функциональные асимметрии человека / Н. Н. Брагина, Т. А. Доброхотова. – М.: Медицина, 1981. – 288 с.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Брагина, Н. Н., Доброхотова, Т. А. Функциональные асимметрии человека / Н. Н. Брагина, Т. А. Доброхотова. – М.: Медицина, 1981. – 288 с.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit2"><label>2</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Вернадский, В. И. Размышления натуралиста: Пространство и время в живой и неживой природе / В. И. Вернадский; под ред. Н. Ф. Овчинникова. – М., 1975. – М.: Наука. – 174 с.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Вернадский, В. И. Размышления натуралиста: Пространство и время в живой и неживой природе / В. И. Вернадский; под ред. Н. Ф. Овчинникова. – М., 1975. – М.: Наука. – 174 с.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit3"><label>3</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Руткевич, А. М. От Фрейда к Хайдеггеру / А. М. Руткевич. – М.: Политиздат, 1985. – 175 с.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Руткевич, А. М. От Фрейда к Хайдеггеру / А. М. Руткевич. – М.: Политиздат, 1985. – 175 с.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit4"><label>4</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Смиренный, М. Весомая невесомость / М. Смиренный // Наука и жизнь. – 2007. – № 5. – С. 36–42.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Смиренный, М. Весомая невесомость / М. Смиренный // Наука и жизнь. – 2007. – № 5. – С. 36–42.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit5"><label>5</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Цяцеркіна, Т. І., Корсак, В. У. Прасторава-часавая тэорыя псіхічнага здароўя і его расстройстваў: Агульныя тэарэтыныя палажэнні / Т. І. Цяцеркіна, В. У. Корсак // Военная медицина, 2016. – № 2. – С. 66–68.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Цяцеркіна, Т. І., Корсак, В. У. Прасторава-часавая тэорыя псіхічнага здароўя і его расстройстваў: Агульныя тэарэтыныя палажэнні / Т. І. Цяцеркіна, В. У. Корсак // Военная медицина, 2016. – № 2. – С. 66–68.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit6"><label>6</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Цяцеркіна, Т. І., Корсак, В. У. Прасторава-часавая тэорыя псіхічнага здароўя і его расстройстваў: Арганізацыя індывідуальных прасторы і часу чалавека / Т. І. Цяцеркіна, В. У. Корсак // Военная медицина, 2016. – № 3. – С. 68–70.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Цяцеркіна, Т. І., Корсак, В. У. Прасторава-часавая тэорыя псіхічнага здароўя і его расстройстваў: Арганізацыя індывідуальных прасторы і часу чалавека / Т. І. Цяцеркіна, В. У. Корсак // Военная медицина, 2016. – № 3. – С. 68–70.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit7"><label>7</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Цяцеркіна, Т. І., Корсак, В. У. Прасторава-часавая тэорыя псіхічнага здароўя і его расстройстваў: Індывідуальныя прастора і час як першааснова свядомасці чалавека / Т. І. Цяцеркіна, В. У. Корсак // Военная медицина, 2016. – № 3. – С. 70–73.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Цяцеркіна, Т. І., Корсак, В. У. Прасторава-часавая тэорыя псіхічнага здароўя і его расстройстваў: Індывідуальныя прастора і час як першааснова свядомасці чалавека / Т. І. Цяцеркіна, В. У. Корсак // Военная медицина, 2016. – № 3. – С. 70–73.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit8"><label>8</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Цяцеркіна, Т. І., Корсак, В. У. Прасторава-часавая тэорыя псіхічнага здароўя і яго расстройcтваў: Прасторава-часавая арганізацыя цыклу сон-няспанне чалавека / Т. І. Цяцеркіна, В. У. Корсак // Военная медицина, 2017. – № 1. – С. 62–67.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Цяцеркіна, Т. І., Корсак, В. У. Прасторава-часавая тэорыя псіхічнага здароўя і яго расстройcтваў: Прасторава-часавая арганізацыя цыклу сон-няспанне чалавека / Т. І. Цяцеркіна, В. У. Корсак // Военная медицина, 2017. – № 1. – С. 62–67.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit9"><label>9</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Цяцеркіна, Т. І., Корсак, В. У. Прасторава-часавая тэорыя псіхічнага здароўя і яго расстройcтваў: Парушэнні прасторава-часавай арганізацыі цыклу сон–няспанне пры псіхічных расстройствах / Т. І. Цяцеркіна, В. У. Корсак // Военная медицина, 2017. – № 1. – С. 67–73.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Цяцеркіна, Т. І., Корсак, В. У. Прасторава-часавая тэорыя псіхічнага здароўя і яго расстройcтваў: Парушэнні прасторава-часавай арганізацыі цыклу сон–няспанне пры псіхічных расстройствах / Т. І. Цяцеркіна, В. У. Корсак // Военная медицина, 2017. – № 1. – С. 67–73.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit10"><label>10</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Цяцеркіна, Т. І., Корсак, В. У. Прасторава-часавая тэорыя псіхічнага здароўя і яго расстройcтваў: Агульная характарыстыка прасторава-часавых мадэляў свядомасці здаровых людзей і пацыентаў з псіхічнымі расстройствамі / Т. І. Цяцеркіна, В. У. Корсак // Военная медицина, 2017. – № 2. – С. 62–65.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Цяцеркіна, Т. І., Корсак, В. У. Прасторава-часавая тэорыя псіхічнага здароўя і яго расстройcтваў: Агульная характарыстыка прасторава-часавых мадэляў свядомасці здаровых людзей і пацыентаў з псіхічнымі расстройствамі / Т. І. Цяцеркіна, В. У. Корсак // Военная медицина, 2017. – № 2. – С. 62–65.</mixed-citation></citation-alternatives></ref></ref-list><fn-group><fn fn-type="conflict"><p>The authors declare that there are no conflicts of interest present.</p></fn></fn-group></back></article>
