<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD v1.3 20210610//EN" "JATS-journalpublishing1-3.dtd">
<article article-type="research-article" dtd-version="1.3" xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xml:lang="ru"><front><journal-meta><journal-id journal-id-type="publisher-id">milmed</journal-id><journal-title-group><journal-title xml:lang="ru">Военная медицина</journal-title><trans-title-group xml:lang="en"><trans-title>Military Medicine</trans-title></trans-title-group></journal-title-group><issn pub-type="ppub">2074-5044</issn><publisher><publisher-name>Белорусский государственный медицинский университет</publisher-name></publisher></journal-meta><article-meta><article-id custom-type="elpub" pub-id-type="custom">milmed-653</article-id><article-categories><subj-group subj-group-type="heading"><subject>Research Article</subject></subj-group><subj-group subj-group-type="section-heading" xml:lang="ru"><subject>ОРИГИНАЛЬНЫЕ НАУЧНЫЕ ПУБЛИКАЦИИ. Лечебно-профилактические вопросы</subject></subj-group><subj-group subj-group-type="section-heading" xml:lang="en"><subject>ORIGINAL SCIENTIFIC PUBLICATIONS. Medical and preventive questions</subject></subj-group></article-categories><title-group><article-title>Прасторава-часавая тэорыя псіхічнага здароўя і яго расстройстваў: прасторава-часавая арганізацыя дэменцыі</article-title><trans-title-group xml:lang="en"><trans-title>The spatio-temporal theory of mental health and its disorders: the spatial-temporal organization of dementia</trans-title></trans-title-group></title-group><contrib-group><contrib contrib-type="author" corresp="yes"><name-alternatives><name name-style="eastern" xml:lang="ru"><surname>Цяцеркіна</surname><given-names>Т. І.</given-names></name><name name-style="western" xml:lang="en"><surname>Tsìatserkìna</surname><given-names>T. I.</given-names></name></name-alternatives><xref ref-type="aff" rid="aff-1"/></contrib><contrib contrib-type="author" corresp="yes"><name-alternatives><name name-style="eastern" xml:lang="ru"><surname>Корсак</surname><given-names>В. У.</given-names></name><name name-style="western" xml:lang="en"><surname>Korsak</surname><given-names>V. U.</given-names></name></name-alternatives><xref ref-type="aff" rid="aff-2"/></contrib></contrib-group><aff xml:lang="ru" id="aff-1"><institution>ДУ «Рэспубліканскі навукова-практычны цэнтр псіхічнага здароўя» ; НМУ «Рэспубліканскі цэнтр праблем чалавека» Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта</institution><country>Belarus</country></aff><aff xml:lang="ru" id="aff-2"><institution>НМУ «Рэспубліканскі цэнтр праблем чалавека» Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта</institution><country>Belarus</country></aff><pub-date pub-type="collection"><year>2019</year></pub-date><pub-date pub-type="epub"><day>23</day><month>10</month><year>2026</year></pub-date><volume>0</volume><issue>1</issue><fpage>70</fpage><lpage>78</lpage><permissions><copyright-statement>Copyright &amp;#x00A9; Цяцеркіна Т.І., Корсак В.У., 2026</copyright-statement><copyright-year>2026</copyright-year><copyright-holder xml:lang="ru">Цяцеркіна Т.І., Корсак В.У.</copyright-holder><copyright-holder xml:lang="en">Tsìatserkìna T.I., Korsak V.U.</copyright-holder><license xml:lang="ru" license-type="creative-commons-attribution" xlink:href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/" xlink:type="simple"><license-p>Данная работа распространяется под лицензией Creative Commons Attribution 4.0.</license-p></license><license xml:lang="en" license-type="creative-commons-attribution" xlink:href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/" xlink:type="simple"><license-p>This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 License.</license-p></license></permissions><self-uri xlink:href="https://milmed.ejournal.by/jour/article/view/653">https://milmed.ejournal.by/jour/article/view/653</self-uri><abstract><p>Апісана прасторава-часавая мадэль дэменцыі, якая ўвасабляе працэс нівелявання прыналежнай здаровым людзям аб’ёмнай прасторавай канструкцыі за конт утварэння ўнутры яе пустых локусаў, пераходу спіральнага руху індывідуальнага часу ў накіраваны назад прасталінейны да дасягнення кропкавай пазіцыі. Гэтыя фундаментальныя змены прыводзяць да згасання свядомасці пацыентаў і кіруемых ею кагнітыўных і ўласна псіхічных функцый.</p></abstract><trans-abstract xml:lang="en"><p>The spatio-temporal dementia model is described, that represents the process of leveling the spatial structure inherent in healthy people due to the formation of empty loci inside it, the transition of the spiral movement of individual time into the rectilinear directed backward until the point position is reached. These fundamental changes lead to the patients consciousness and its controlled cognitive and mental functions fading.</p></trans-abstract><kwd-group xml:lang="ru"><kwd>дэменцыя</kwd><kwd>прасторава-часавая мадэль</kwd><kwd>свядомасць</kwd><kwd>кагнітыўныя і псіхічныя функцыі</kwd></kwd-group><kwd-group xml:lang="en"><kwd>dementia</kwd><kwd>space-time model</kwd><kwd>consciousness</kwd><kwd>cognitive and mental functions</kwd></kwd-group></article-meta></front><back><ref-list><title>References</title><ref id="cit1"><label>1</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Брагина, Н. Н., Доброхотова, Т. А. Функциональные асимметрии человека / Н. Н. Брагина, Т. А. Доброхотова. – М.: Медицина, 1981. – 288 с.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Брагина, Н. Н., Доброхотова, Т. А. Функциональные асимметрии человека / Н. Н. Брагина, Т. А. Доброхотова. – М.: Медицина, 1981. – 288 с.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit2"><label>2</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Вернадский, В. И. Размышления натуралиста: Пространство и время в живой и неживой природе / В. И. Вернадский; под ред. Н. Ф. Овчинникова. – М.: Наука, 1975. – 174 с.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Вернадский, В. И. Размышления натуралиста: Пространство и время в живой и неживой природе / В. И. Вернадский; под ред. Н. Ф. Овчинникова. – М.: Наука, 1975. – 174 с.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit3"><label>3</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Тетеркина, Т. И., Корсак, О. В., Скугаревский, О. А. Пространственно-временная основа сознания человека и его нарушений при психических расстройcтвах / Т. И. Тетеркина, О. В. Корсак, О. А. Скугаревский // Случевские чтения: феноменология и экзистенциальная психотерапия: Материалы Всероссийской научно-практической конференции с международным участием / Под ред. С. М. Бабина. – СПб., ООО «Издательско-полиграфическая компания «КОСТА», 2016. – С. 237–250.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Тетеркина, Т. И., Корсак, О. В., Скугаревский, О. А. Пространственно-временная основа сознания человека и его нарушений при психических расстройcтвах / Т. И. Тетеркина, О. В. Корсак, О. А. Скугаревский // Случевские чтения: феноменология и экзистенциальная психотерапия: Материалы Всероссийской научно-практической конференции с международным участием / Под ред. С. М. Бабина. – СПб., ООО «Издательско-полиграфическая компания «КОСТА», 2016. – С. 237–250.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit4"><label>4</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Цяцеркіна, Т. І., Корсак, В. У. Прасторава-часавая тэорыя псіхічнага здароўя і его расстройстваў: Агульныя тэарэтычныя палажэнні / Т.І. Цяцеркіна, В. У. Корсак // Военная медицина, 2016. – № 2. – С. 66–68.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Цяцеркіна, Т. І., Корсак, В. У. Прасторава-часавая тэорыя псіхічнага здароўя і его расстройстваў: Агульныя тэарэтычныя палажэнні / Т.І. Цяцеркіна, В. У. Корсак // Военная медицина, 2016. – № 2. – С. 66–68.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit5"><label>5</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Цяцеркіна, Т. І., Корсак, В. У. Прасторава-часавая тэорыя псіхічнага здароўя і яго расстройcтваў: Парушэнні прасторава-часавай арганізацыі цыклу сон–няспанне пры псіхічных расстройствах / Т.І. Цяцеркіна, В. У. Корсак // Военная медицина, 2017. – № 1. – С. 67–73.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Цяцеркіна, Т. І., Корсак, В. У. Прасторава-часавая тэорыя псіхічнага здароўя і яго расстройcтваў: Парушэнні прасторава-часавай арганізацыі цыклу сон–няспанне пры псіхічных расстройствах / Т.І. Цяцеркіна, В. У. Корсак // Военная медицина, 2017. – № 1. – С. 67–73.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit6"><label>6</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Цяцеркіна, Т. І., Корсак, В. У. Прасторава-часавая тэорыя псіхічнага здароўя і яго расстройcтваў: Характарыстыка прасторава-часавых мадэляў афектыўных расстройстваў. Частка 1. // Военная медицина, 2018. – № 1. – С. 51–57.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Цяцеркіна, Т. І., Корсак, В. У. Прасторава-часавая тэорыя псіхічнага здароўя і яго расстройcтваў: Характарыстыка прасторава-часавых мадэляў афектыўных расстройстваў. Частка 1. // Военная медицина, 2018. – № 1. – С. 51–57.</mixed-citation></citation-alternatives></ref></ref-list><fn-group><fn fn-type="conflict"><p>The authors declare that there are no conflicts of interest present.</p></fn></fn-group></back></article>
