Псіхалагічныя абарончыя механізмы фарміравання асобы і яе расстройстваў у аспекце прасторава-часавай арганізацыі

Апісаны асноўныя механізмы псіхалагічных абарон чалавека паводле сцепеняў іх спеласці і эфектыўнасці. Выказана меркаванне, што гэтыя механізмы залежаць ад канструкцыі індывідуальнай прасторава-часавай мадэлі чалавека, у першую чаргу, – ад стану яе межаў. Паколькі на фундаменце гэтай мадэлі фарміруецца свядомасць чалавека, то асноўнай характарыстыкай псіхалагічных абарончых механізмаў з’яўляецца, на думку аўтараў, ступень свядомаснага кантролю і матываванасці асобы на пераадоленне псіхалагічных праблем, пры недастатковасці якіх у чалавека нярэдка фарміруюцца псіхічныя расстройствы.

Вынікі вывучэння псіхалагічных абарончых механізмаў чалавека даюць аснаванне меркаваць, што яго псіхалагічная сфера, як і цалкам псіхічная, мае прасторава-часавую арганізацыю і выступае як вытворнае індывідуальнай прасторава-часавай мадэлі. Асобна трэба падкрэсліць, што апошняя ўяўляе сабой свядомасную мадэль. Таму, на наш погляд, асноўнай характарыстыкай псіхалагічных абаронаў ёсць ступень іх усведамлення чалавекам, якія адпаведна ўзроўню гэтых механізмаў падзелены намі на неўсвядомленыя, часткова ўсвядомленыя і ўсвядомленыя.

1. Басин, Ф. В. О силе «Я» и психологической защите / Ф. В. Басин // Вопросы философии. – 1969. – № 2. – С. 118–125.

2. Белов, В. Г., Бирюкова, Г. М., Федоренко, В. В. Психологическая защита и ее роль в процессе формирования адаптационной системы человека / В. Г. Белов с соавт. // Научно-практический журнал «Гуманизация образования № 3». – 2009. – С. 66–72.

3. Мак-Вильямс Н. Психоаналитическая диагностика: понимание структуры личности в клиническом процессе. – М.: Класс, 1998. – 480 с.

4. Тетеркина, Т. И, Корсак, О. В. Пространственно-временная теория психического здоровья и его расстройств у человека / Т. И. Тетеркина, О. В. Корсак. – Минск: Изд. центр БГУ, 2021. – 183 с.

5. Фрейд, А. Психология Я и защитные механизмы / А. М. Фрейд. – Педагогика-Пресс, 1993. – 68 с.

6. Фрейд, З. Введение в психоанализ (лекции 1-5) / З. Фрейд / Пер. Г. В. Барышникова. – СПб.: Алетейя, 2003: Лекции. – С. 293–294.

7. Холл, К. С., Линдсей, Г. Теории личности / К. С. Холл, Г. Линдсей / Пер. И.Б. Гриншпун. – М.: «КСП+», 1997. – Терминологическая правка В. Данченко. – К.: PSYLIB, 2005.